Fem-Fest 2026 kapsamında düzenlediğimiz “Zeytinde kadın emeği ve kültürü” paneli; üreticileri, konu üzerinde düşünen, çalışan kadınları bir araya getirdi. Bu alanda Körfez’de düzenlenen ilk etkinliklerden biri olan panelin konuşmacıları, Prof. Dr. Saniye Dedeoğlu, Burhaniye’de yaşayan zeytin üreticileri Dr. Dilşen Oktay Erten, Derya Kalmaz, Ayvalık Belediye Meclisi Üyesi Havva Taylan, Burhaniye Belediye Meclisi üyesi ve Kalkınma Kooperatifi Başkanı Esra Arıcı ve yazar Eliz Delgi oldu. Zeytin üretiminde kadın emeğinin görünmezliği, ev içinde kadınların ayrıca harcadıkları emek, ücret farklılıkları panelde ele alındı. Bunun yanında Körfez’de zeytin üretimindeki sorunlar, yeterli desteklerin olmayışı, gençlere istihdam alanı açılamayışı, zeytin alanlarının yerini giderek konutlara bırakması, panelde ele alınan konular arasında bulunuyordu.
Konuşmacılar bu alanda yaptıkları çalışmaları aktarıp kendi deneyimlerinden örnekler verdiler. 5 Eylül’de Blue Port Otel’de yapılan panelin moderatörlüğünü Pelitköy Yaşam Derneği Başkanı Körfez Bağımsız Kadın Dayanışması’ndan Sezgin Pekgönenç üstlendi.
Prof. Dr. Saniye Dedeoğlu, tarımda kadın emekçilerin durumunu yeni yapılan çalışmalardan yararlanarak aktardı. Tarımda kadın emekçilerin yaş ortalamasının yükseldiğini, yarıya yakın nüfusun asgari ücretin altında geliri olduğunu, tek kişilik hanelerin büyüdüğünü, bunların büyük çoğunluğunu yalnız yaşayan kadınların oluşturduğunu belirtti. Dedeoğlu’nun aktardığı araştırmalardaki bir başka çarpıcı nokta, tarım sektöründe kadınların erkeklerden daha çok yer alması, ancak çok büyük bir bölümünün ücretsiz aile işçisi olmasıydı.
Yazar Eliz Delgi, yüzyıllardır devam eden kadın mücadelesi ile zeytin ağacının “ölümsüzlüğü” arasında sembolik bağlar kurdu. Zeytinin mitlerden kutsal metinlere kadar birçok kültürel anlatıda karşımıza çıktığını, insan hayatının sürdürülmesinde, kadınların tarihsel deneyimlerinde benzersiz bir rolü olduğuna dikkat çekti.
Burhaniye Belediyesi Meclis Üyesi Esra Arıcı, zeytinin bölgede ekonomik ve kültürel önemini, mübadelenin zeytinin tanınmasında payı bulunduğunu, bölgede toprakların neredeyse yüzde 70’inin zeytinliklerle kaplı olduğunu vurguladı. Kooperatifçiliğin son birkaç yıldır ön plana geçtiğini, kendisinin de kısa bir süre önce Burhaniye Kalkınma Kooperatifi’nin başkanlığını üstlendiğini belirtti.
Ayvalık Belediye Meclis Üyesi Havva Taylan, mübadele ile bölgeye yerleşen bir aileden geldiğini, bölgede de zeytinle uğraşan nüfusun giderek azaldığını, çünkü zeytinin ne yazık ki kazanç sağlamadığını, gençler için iş alanı oluşturmadığını ve buna yönelik önlemlerin de alınmadığını, bu gelişmelerin zeytinliklerin yok edilmesine yol açtığını vurguladı.
Yerel üreticiler Dr. Dilşen Oktay Erten, zeytin tadımı konusunda uzmanlaştığını, aile geleneğini devam ettirerek fabrikasını kurduğunu, kadın üreticilerin sektörde dezavantajı konumlarını değiştirmek için çaba harcadıklarını, kendisinin de kadın emekçileri avantajlı kılmaya yönelik önlemler aldığını aktardı. Derya Kalmaz, kendi deneyimlerinden hareketle zeytin üretim süreçlerine, bu süreçlerde kadın ve erkek arasındaki cinsiyetçi işbölümüne, kendisinin de karşılaştığı baskılara değindi.
Panel, katılımcıların merakla sordukları sorular ve bu sorulara yanıt arayışı ile sürdü. Panel sonrasında Öğretmenler Mahallesi Meydanı’nda Körfez Bağımsız Kadın Dayanışması tiyatro etkinliği ve Müzik Gezginleri Grubunun müzik dinletisi yer aldı. Her ikisi de büyük ilgi topladı.
